Виртуални часови на полски

Wesołych Świąt! – Среќен Божиќ!

Eyen — Thu, 25 Dec 2008 15:16:59 +0000

życzę wszystkim Wesołych Świąt – пожелувам на сите Среќен Божиќ

spokoju, szczęścia, radości i miłości – мир (spokój), среќа (szczęście), радост (radość), љубов (miłość)

глаголот “życzyć” секогаш оди со Genetivus што одговара на прашање: кого?оди со такви глаголи што се однесуваат за именки… полесно да се објасни со примери:

życzę ci szczęścia (szczęście – среќа) – ти пожелувам среќа

nie lubię smutku (smutek – тага) – не ја сакам тага

w moim domu nie ma choinki (choinka – елка) – во мојата куќа нема елка

ja życzę – пожелувам

ty życzysz – пожелуваш

on/ona życzy – тој/таа пожелува

my życzymy – ние пожелуваме

wy życzycie – вие пожелувате

oni/one życzą – пожелуваат

Wierni wyznania katolickiego świętują Boże Narodzenie 25 (dzwudziestego piątego) grudnia (korzystają z Kalendarza Gregoriańskiego). Верниците од католичка вероисповест го слават Раѓањето Христово Божиќ (Dzień Bożego Narodzenia) на 25. декември ( го користат Грегоријанскиот календар).

Największe święto to Wigilja, kiedy przy stole spotyka się cała rodzina – Најголемата слава е Бадник, кога покрај маса се сретнува целата фамилија.

Wieczorem dajemy sobie prezenty, a dzieci wierzą że przynosi je Mikołaj -на вечер си даваме поклони, а децата веруваат дека ги им донеси дедо мраз.

O północy niektórzy idą do kościoła na Pasterkę – Во полноќ некои одаат во црквата на Pasterka.

Еве ги некои зборови поврзани со Божиќ:

choika – елка

karp – крап

barszcz (zupa z buraków) – супа од цвеккло

rodzinnie – фамилијарно

stół – маса

piano – сено

symbol – симбол

szczęście – среќа

obrus – чарчав / чарчав

Boże Narodzenie – Божиќ

Wigilja – Бадниќ

święto – слава, празник

gwiazda – ѕвезда

броеви – liczebniki и членови на фамилија

Eyen — Fri, 12 Dec 2008 02:04:06 +0000

После долгата пауза, нешто ново : на почеток еве ги е броеви – liczebniki.

0 . zero

1. jeden (raz)

2. dwa

3. trzy

4. cztery

5. pięć

6. sześć

7. siedem

8. osiem

9. dziewięć

10. dziesięć

11. jedenaście

12. dwanaście

13. trzynaście

14. czternaście

15. piętnaście

16. szesnaście

17. siedemnaście

18. osiemnaście

19. dziewiętnaście

20. dwadzieścia

21. dwadzieścia jeden

30. trzydzieści

40. czterdzieści

50. piędziesiąt

60. sześćdziesiąt

70. siedemdziesiąt

80. osiemdziesiąt

90. dziewiędziesiąt

100. sto

1000. tysiąc

1000000. milion

Зборот „raz” се користи понекогаш кога пребројуваме (за да биди побрзо што е пократок). Зборов има и друг начин, што е како македоското „пат”, на пример: widziałam ją raz lub dwa (razy) – ја имам видено еден или два пати.

Лесни математични операцији:

3+1 = trzy plus / dodać dwa to cztery

3-1 = trzy minus / odjąć jeden to dwa

4:2 = cztery podzielić na/ dzielone na dwa to dwa

2*2 = dwa razy / mnożone przez dwa równa się cztery.

Како што гледате, сите математични операцији имаат дури два разлицни имена. Најчесто ово пократко, полесно име се користи практично -во муабет, кога броиме. Другите, како dodać, odjąć, podzielić (na), pomnożyć (przez) се глаголи што исто се однесуваат за активност, но сличните имена се имена на математични операцији, како што се: dodawanie, odejmowanie, dzielenie, mnożenie.

Да забележиш, дека во броеви повисоки од 20 во полски не се користи сврзник „и”.

Еве ги неколку реченици со броеви:

Za dziewiętnaście dni będę miała dwadzieścia sześć lat – за 19 дена ќе имам 26 години

Moja ciocia ma czterdieści dwa lata, a jej synek trzy latka – тетка ми има 42 години, а нејзино момче 3 години

Moja siostra cioteczna skończyła dwadzieścia dwa lata – мојата братучетка сврши 22 години.

Mój wujek będzie miał niedługo pięćdzisiąt osiem lat – чичко ми ќе има недолго 58 години

Babcia Teresa ma dziewięśdziesiąt jeden lat – баба Тереса има 91 години.

Ако сме тука, да продолжиме со имена на некои членови на фамилија; по десната страна ги напишав исто формите во множина, за да се ги сфати полесно.

Rodzina – фамилија
еднина

Członek rodziny – член на фамилија
Mama / Matka – мајка*
Tata / Ojciec – татко*
Dziecko - дете
Syn - син
Córka – ќерка
Żona – жена
Mąż – мажот
Babcia – баба
Dziadek – дедо
Wujek – чичко
Ciocia / ciotka - тетка
Brat – брат
Siostra – сестра
Siostra cioteczna – батучетка (прва)
Brat cioteczny – братучет
Pradziadek – прадедо
Prababcia – прабаба
Synowa – снаа, невеста (жена на син)
Teść / teściowa – свеќер/ свеќерва

множина

Członkowie rodziny
Mamy/ matki
Ojcowie
Dzieci
Synowie
Córki
Żony
Mężowie
Babcie
Dziadkowie
Wujowie
Ciocie / ciotki
Bracia
Siostry
Siostry cioteczne
Bracia cioteczni
Pradziadkowie
Prababcie
Synowe
teściowie

*другата форма на мајка и татко matka, ojciec: звучи малку построго, поофицијално од mama, tata.

11.11 ден на независноста

Eyen — Thu, 13 Nov 2008 23:39:36 +0000

Помислав што можe да бидe интересно ако ќе пишам овде нешто за полската култура и историја; мојата граматика е далеко од одлична но не е тоа толку битно сега;)

Во 11.11 (минатиот вторник) го славивме празникот за 90-та година на независноста на Полска (Dzień Niepodległości – Den na Nezavisnost) . Фактички, процесот на добивање на независноста (после 123 години на окупација) беше подолгиот, но во тек на време 11 Ноември го избореа да биди празникот. Но не сакам тука да пишувам за историја но за работите што се случуваат сега.

Пољаците се специфичен народ, што во време на слава најчесто размислува за маките: победивме, но со колку крв! но од неколку години може да се забележи некоја нова, пооптимистична енергија што ги извикува луѓе за да славаат и да се радуваат освен да поминуват времето седејќи дома и гледајќи телевизијата .

Во 11.11 центарот на Варшава се пренеси на кај минатото; главните улици беа полни со војничките коли и машини од прва и втора светска војна (или реконструкции) а покрај нив седеа живи војници и војнички од различните периоди.

Има луѓе, помлади и постари, кој се интересираат со историа на специфичен начин: сакаат да ја доживуваат сега и да ја презентираат на другите како некоја лекција во живо. Тоа е причина за која ги колекцјонираат старото оруже и облеката и во времето на празниците се преоблекуваат за војниците од првата светска војна, за партизанти, и.тн. Музеум на Полската Армиjа (Muzeum Wojska Polskiego) беше отворено за сите граѓани бесплатено; децата се сликаше на тенковци на кои пред некои години имаше крв.

лесно да се изрази;)

Eyen — Thu, 13 Nov 2008 21:47:22 +0000

Еве ги неколку пократки реченици, што се користани во секојдневната комуникација; ако сакаш нешто друго да знаеш – пиши, ќе се потрудам да преведам Инако со сите прашања и сугестии ќе ми биди полесно да ја правам страницава.

Cześć! – здраво! (чеść)

Dzień dobry! – добар ден (dziењ добрY )

do widzenia! – до гледанја! (до виѕениа)

jak masz na imię? – како се викаш? (јак маш на имие?)

mam na imię… – се викам… (мам на имие…)

miło mi – мило ми (миуо ми)

ile masz lat? – колку години имаш? (иле маш лат?)

mam … lat/lata* – имам …. години (мам… лата/лата)

gdzie mieszkasz? – каде живееш? (гdzие миешкаш?)

mieszkam w mieście/ w Polsce/ w Skopje – живеам во град/во Полска/во Скопје (миешкам в миеśćие/в полсце/в скопје)

mieszkam na wsi – живеам во село (миешкам на вśи)

mieszkam u brata/u znajomych/ u cioci – живеам кај брат/кај познати/кај тетка (миешкам у брата/у знајомyх/у ćиоćи)

czy masz chłopaka?/dziewczynę? – дали имаш дечко/девојка? (чY маш хуопака/иевчYне)

tak, mam/nie, nie mam – да,имам/не,немам (так, мам/ ње,ње мам)

czym się zajmujesz? – со што се занимаваш? (чYм Śие зајмујеш?)

studiuję na uniwersytecie warszawskim – студирам во варшавскиот университет (студиује на универсYтеćие варшавским)

pracuję w kawiarni – работам во кафич (працује в кавиарни)

uczę się- учам (уче śие)

nic nie robię – ништо не правам (њиц њие робие)

imprezuję – се журкам (импрезује)

skąd jesteś? – од каде си? (скąд јестеś?)

jestem z Polski/a Macedonii – сум од Полска/од Македонија (јестем з полски/з мацедонии)

*за броеви ке напишам наредниот пат

Accusativus и неколку глаголи (кониугација)

Eyen — Mon, 10 Nov 2008 23:58:44 +0000

Во полски јазик има неколку кониугации и според мене закони се толку избегани, дека нема смисла на почеток да се ги познава;) Затоа што ги напишав неколку глаголи а разликите меѓу нив ке вам даваат пошироката слика. Исто забележив што во мајчин јазик не зе размислува толку според закони на граматика… но ќе се потрудам во иднина да ги објаснам кониугации чекор по чекор, ако ќе сакате

Studiować - студира
еднина	множина
Ja studiuję	My studiujemy
Ty studiujesz	Wy studiujecie
On/Ona/Ono studiuje	Oni studiują

lubić – сака (ang: like)
еднина	множина
Ja lubię	My lubimy
Ty lubisz	Wy lubicie
On/Ona/Ono lubi	Oni lubią
Pracować – работи
еднина	множина
Ja pracuję – работам	My pracujemy – ние работиме
Ty pracujesz – работиш	Wy pracujecie – вие работите
On/Ona/Ono pracuje – тој/таа/тоа работи	Oni pracują – тие работаат

pisać – пишува
еднина	множина
Ja piszę	My piszemy
Ty piszesz	Wy piszecie
On/Ona/Ono pisze	Oni piszą

pić – пије
еднина	множина
Ja piję	My pijemy
Ty pijesz	Wy pijecie
On/Ona/Ono pije	Oni piją

mieszkać – живее
еднина	множина
Ja mieszkam	My mieszkamy
Ty mieszkasz	Wy mieszkacie
On/Ona/Ono mieszka	Oni mieszkają

jeść – јади
еднина	множина
Ja jem	My jemy
Ty jesz	Wy jecie
On/Ona/Ono je	Oni jedzą

Како што пишав порано, во полски има и падежи, но не е тоа толку страшно J денеска ке познате Accusativus кој одговара на прашањје kogo? – кого? co? – Што? Именка е предмет на акцијата и можи да биди поврзана со глаголи како: гледам, сакам, пијам, читам, јадам. Во полски го користаме Accusativus во ситуацји во кој во македонски ќе користавме ја, го, ги.

Женски род: a–>ę

(Nominativus: gruszka) – Jem gruszkę – Ја јадам круша

(mama) – Widzę mamę - Ја гледам мајка

(kawa) – Piję kawę – Го пијам кафе

Мажки род: a–>ę , soglaskа –>a

(tata) Widzę tatę – гледам татко

(brat) kocham brata – го сакам брат

(wujek) lubię wujka – сакам чичко

множина: (Accusativus istiot so Nominativus)

(jagody) jem jagody –јадам диви јагоди

(listy) piszę listy –пиушувам писма

(książki) czytam książki –читам книги

Именка: родови

Eyen — Sat, 08 Nov 2008 16:16:53 +0000

Исто како во македонски, полските именки имаат три родови: мажки, женски и среден, исто така има и множина и еднна. Освен тоа крај на именка зависи од падежот, кои ги имаме 7.

Денеска ќе ги познаш родови на именки и ќе научиш неколку нови зборови.

Женски род - најчесто на крај има –а

- Dziewczyna – (џиевчYна) девојка *Y читај како во анг. myst, many

- Kobieta – (кобиета) жена *”dzi” е како мекко џ, како српско d во Karadic

- Kotka – (котка) мачка

- Mama – (мама) мајка

- Szklanka – (шкланка) чаша

- Głowa – (гŁова) глава *Ł читај како англиско w нп: Washington

- Szkoła – (шкоŁа) школо

Има исклучоци со согласка на крај, на пример:

- Miłość – (миуоŚĆ) љубов *Ć читај како прилепско ќ

- Złość – (зуоŚĆ) гнев (ang: anger) *Ś е мекко ш, исто како ć е мекко ч.

Мажки род – најчесто на крај има согласка

- Pan – (пан) господин

- Stół – (стуŁ) маса

- Samochód – (самохуд) кола

- Rower – (ровер) точек

- Dom – (дом) куќа

- Kot – (кот) мачор

- Spokój - (спокуј) мир

Има исклучоци, што најчесто се однесуваат за професија а на крај имаат –а:

- Mężczyzna – (мешчYзна) мажко

- Kierowca – (киеровца) возач

- Dentysta – (дентYста) заболекар

- Artysta – (артYста) артист

· * женската форма од професји најчесто ја правиме како во македонски, освен –а на крај има –ка: artystka, dentystka

Среден род – на крај има –о или –е:

- Dziecko - (џиецко) дете (но со помеко џ, како во збор Маџиари)

- Oko – (око) око

- Okno – (окно) прозор

- Piskle - (пискле) пиле (дете на птица)

- Kurcze - (курче) пиле (пилешко)

- Serce - (серце) срце

Јас сум и “być”

Eyen — Sat, 08 Nov 2008 01:32:25 +0000

За разлика од македонски, во полски има инфинитив што е не определена форма на глагол… но за тоа повеќе во иднина; само за да приближам што е тоа, може да си речи дека bezokolicznik (безоколичник) инфинитив е како македонско дополнително “да биде”.

На почеток личната заменка и промена на глагол “być” ((да) биде)

Liczba pojedyncza (личба појединча)

Liczba mnoga (личба многа)

1. Јас – Ja (Ја)

2. Ти – Ty (ТY)

3. Таа/Тој/тоа – Ona/On/Ono (Она/Он/Оно)

1. Ние – My (МY)

2. Вие – Wy (ВY))

3. Тие – Oni (м., с.) (Оњи) / One (ж.) (Оне)

*во заграда пробам да напишам како се чита полсите букви и зборови, да забележиш, дека со Y го означувам полско Y; попредна согласка се ја чита тврдо (како во македонско му) а звукот на самогласка личи на англиско Y,y во збор myth, myst и.тн.

** другата разлика е што во полски во множина има одредена форма за женски род.

Еве ги го глагол “być” ( бYć – “ć” се чита како прилепско ќ)

Liczba pojedyncza (личба појединча)

Liczba mnoga (личба многа)

1. Ja jestem (Ја јестем)

2. Ty jesteś(ТY јестеś )

3. Ona/On/Ono jest (Она/Он/Оно јест)

1. My jesteśmy (МY јестśемY)

2. Wy jesteście (ВY јестеśцие)

3. Oni / One są (соу)

* “ś” се чита помеко од ш, како во јапанески )

Alfabet значи азбука и како да се збори

Eyen — Sat, 08 Nov 2008 00:08:52 +0000

Во полскиот јазик на почеток најтешко е што пишуванње со читање не одаат заедно има чудни комбинации, каде две букви заедно се чита како една, или една гласка се пишува на неколку начини… но во муабет не е тоа толку битно подолу ја имате азбука, каде пробав да напишам како да читате буквите

Alfabet	Читај како:
A a	a
Ą ą	Ou ; најчесто на крај на зборовите:
B b
C c
Ć ć	Меко како српското č
D d
E e
F f
G g
H h
I i
J j
K k
L l
Ł ł	Како “w” во англиското “word”, “Washington”
M m
N n
Ń ń	Слично до њ, но помеко
O o
Ó ó	Како македонско У у
P p
R r
S s
Ś ś	Помеко од ш
T t
U u	Како македонско У у
V v	Ретко се употребува, најчесто во странските зборови
W w	Како В в
X x	Како во англиски “X x”: “sex”, “ex”
Y y
Z z
Ż ż	Како Ж ж
Ź ź	Помеко од ж
Двознаци:
Sz sz	Ш
Cz cz	Ч
Rz rz	Ж
Ch ch	Х
Dz dz	ѕ
Dż dż	џ
Dź dź	Слично до џ но помеко
Si si	Помеко од ш
Ci ci	Помеко од ч
Ni ni	Слично до њ но помеко

За да можиш да го слушнеш звукот на различните гласки, ајде да ја слушнеш песната (еден од полските евер-грини но со добра дикција ) http://www.youtube.com/watch?v=28iinXzbVnI

еве го и текстот

Jaka róża taki cierń (каква роса таков трн)

Była zła, gdy zatrzasnął drzwi
W środku płacz, w oczach suche łzy
Pomyślała, no tak
Znów ten schemat się pcha
Oto był ten ich słynny ląd
Dwa na trzy, wynajęty kąt
Może śmiesznie to brzmi
Lecz w tej chwili nie miała już nic
Trzy tuziny złych kart
To, co bolało znikło już
Mimo to ból

Jaki ranek, taki dzień – nie dziwi nic
Jaka woda, taki brzeg – nie dziwi nic
Jaka pościel, takie sny – nie dziwi nic
Nawet to co jest

Jakie serce, taki lęk – nie dziwi nic
Jaka słabość, taki grzech – nie dziwi nic
Jaka kieszeń, taki gest – nie dziwi nic
Nawet to co jest

Jaka róża, taki cierń – nie dziwi nic
Jaka zdrada, taki gniew – nie dziwi nic
Jaki kamień, taki cios – nie dziwi nic
Jakie życie, taka śmierć

Różo, różo, nasz jest świat
Zostaniemy wciąż młode
Noc wiruje wokół nas
Spójrz, uśpiłam już trwogę
Miłość durna, miłość zła
Nie ma władzy nade mną
Włosy me pochwycił wiatr
Dziesięć pięter i ciemność

Jakie życie, taka śmierć – nie dziwi nic
Jaka zdrada, taki gniew – nie dziwi nic
Jaki kamień, taki cios – nie dziwi nic
Nawet to co jest, co wyrywa z nas
Cały zapas słów
Cały spokój serc

Jakie życie, taka śmierć – nie dziwi nic
Jaka zdrada, taki gniew – nie dziwi nic
Jaki kamień, taki cios – nie dziwi nic
Nawet to co jest…